भारतीय उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये माजी विद्यार्थी (Alumni) जोडणी: बहुतांश संस्थांची कुठे चूक होते

बहुतेक भारतीय महाविद्यालये आणि विद्यापीठांनी कधी ना कधी "Alumni Engagement" उपक्रम सुरू केलेला असतो. परंतु त्यापैकी बहुतांश उपक्रम एक-दोन वर्षांत निष्क्रिय होतात - जुने एक्सेल स्प्रेडशीट, निष्क्रिय LinkedIn ग्रुप आणि दरवर्षी कमीत कमी लोकांनी उघडून पाहिलेले वृत्तपत्र एवढेच उरते. संस्थांना त्यांच्या Alumni चे महत्त्व वाटत नाही म्हणून असे होत नाही; तर त्यांची पद्धत अशा रचनेवर आधारित असते जी प्रत्यक्षात काम करत नाही.

मुख्य अडचण: डेटा अद्ययावत ठेवणे ही कोणाचीच जबाबदारी नसते

पदवीच्या नोंदींवरून तयार केलेले अल्युम्नाय व्यवस्थापन प्लॅटफॉर्म पहिल्या दिवशी अचूक असते आणि १८ महिन्यांत जुने होते. पदवीधर नोकऱ्या, शहरे आणि फोन नंबर बदलतात, आणि जर माजी विद्यार्थ्यांना त्यांचे प्रोफाइल अपडेट ठेवण्याचे काही ठोस कारण नसेल, तर ती माहिती संस्थेपर्यंत पोहोचण्याचा कोणताही सोपा मार्ग नसतो. बहुतांश संस्थांचे अल्युम्नाय प्लॅटफॉर्म चुकीच्या पद्धतीने चालवले जातात: ते अल्युम्नाय ऑफिसने डेटा अपडेट करण्यासाठी मागे लागावे अशी अपेक्षा करतात, त्याऐवजी माजी विद्यार्थ्यांना स्वतःचे प्रोफाइल अपडेट ठेवण्यासाठी कोणतेही प्रोत्साहन देत नाहीत.

नेटवर्क खरोखर कशामुळे सक्रिय राहते

जे Alumni Networks खरोखर सक्रिय राहतात, त्यांच्यात काही समान वैशिष्ट्ये असतात आणि त्यापैकी एकही "आणखी वृत्तपत्रे पाठवणे" ही नसते:

• फक्त जुन्या आठवणींशिवाय लॉगिन करण्याचे व्यावहारिक कारण. मेंटरशिप मॅचिंग, त्यांच्या क्षेत्राशी संबंधित जॉब पोस्टिंग आणि स्वतःच्या संस्थेच्या सद्यस्थितीची माहिती यामुळे माजी विद्यार्थ्यांना फक्त भावनिक नव्हे तर व्यावहारिक कारणांसाठी प्रोफाइल अपडेट ठेवण्यास प्रोत्साहन मिळते.

• फक्त मागण्यांऐवजी दोन्ही बाजूंनी मिळणारा फायदा. जे अल्युम्नाय नेटवर्क फक्त देणगी किंवा कार्यक्रमांना उपस्थित राहण्याची मागणी करते, त्यापासून लोक लांब राहतात. याउलट, जे नेटवर्क व्यावसायिक नेटवर्किंग, मेंटरशिपच्या संधी आणि स्वतःच्या कंपनीतील भरतीसाठी आवश्यक असणाऱ्या प्लेसमेंट ड्राईव्हचा प्राधान्याने प्रवेश देते, ते सातत्यपूर्ण सहभाग मिळवते.

• सोपी आणि स्वतः अपडेट करण्याची सुविधा (Self-service). जर मोबाईल ॲपवरून हुद्दा किंवा संपर्क माहिती अपडेट करण्यासाठी ३० सेकंद लागत असतील, तर लोक ते करतात. पण जर अल्युम्नाय ऑफिसला ईमेल करून वाट पाहावी लागत असेल, तर ते दुर्लक्ष करतात.

• स्वतंत्र विभाग न ठेवता प्लेसमेंटशी इंटिग्रेशन. जेव्हा माजी विद्यार्थी सध्याच्या प्लेसमेंट सेलशी जोडलेले असतात — स्वतःच्या कंपन्यांमधून भरती करतात किंवा विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करतात — तेव्हा हे नाते एकांगी न राहता परस्पर फायद्याचे बनते.

हे केवळ चांगल्या संबंधांपुरते मर्यादित का नाही

एक सक्रिय अल्युम्नाय नेटवर्क हे प्लेसमेंटसाठी संस्थेची एक मोठी संपत्ती असते; नामांकित कंपन्यांमध्ये काम करणारे माजी विद्यार्थी हे नवीन प्लेसमेंट संबंध प्रस्थापित करण्याचा सर्वात वेगवान मार्ग असतात. तसेच NAAC आणि NBA दोन्ही संस्था गुणवत्तेच्या मूल्यांकनासाठी Alumni चा सहभाग आणि त्यांची प्रगती विचारात घेत असल्याने ॲक्रेडिटेशन्ससाठीही हे आवश्यक आहे. निष्क्रिय अल्युम्नाय डेटाबेस म्हणजे केवळ एक संधी गमावणे नाही; तर हा एक डेटा गॅप आहे जो ॲक्रेडिटेशन रिपोर्टिंगमध्ये अडथळा ठरतो.

Alumni Management Platform निवडताना काय पाहावे

1. हे सेल्फ-सर्व्हिस प्रोफाइल अपडेट्सवर आधारित आहे, की अल्युम्नाय ऑफिसवर मॅन्युअली रेकॉर्ड ठेवण्यासाठी अवलंबून आहे?

2. मेंटर मॅचिंग हे एक व्यवस्थित फीचर आहे, की माजी विद्यार्थ्यांना स्वतःच शोधावे लागणारी एक साधी डिरेक्टरी आहे?

3. हे सध्याच्या प्लेसमेंट सेलच्या रिक्र्यूटर पाइपलाइनशी जोडलेले आहे, की पूर्णपणे वेगळी सिस्टीम म्हणून काम करते?

4. ॲक्रेडिटेशन रिपोर्टिंगसाठी अल्युम्नाय डेटा आपोआप मिळतो, की स्वतंत्रपणे मॅन्युअली गोळा करावा लागतो?

Sonet चे Nexumni प्लॅटफॉर्म विशेषतः या प्रोफाइल अपडेटच्या समस्येवर उपाय म्हणून डिझाइन केलेले आहे — एक पडताळणी केलेले अल्युम्नाय डिरेक्टरी सिस्टीम जी अपडेट राहते कारण माजी विद्यार्थ्यांकडे ती अद्ययावत ठेवण्यासाठी वास्तविक कारणे असतात, सोबतच स्ट्रक्चरल मेंटर मॅचिंग आणि प्लेसमेंट ड्राईव्ह मॅनेजमेंट जे सध्याच्या विद्यार्थ्यांना थेट त्यांच्या क्षेत्रातील माजी विद्यार्थ्यांशी जोडते.